Terwijl de selectie van Oranje door honderdduizenden werd toegejuicht in de grachten van Amsterdam en Luis Suárez een heldenontvangst kreeg in Montevideo, zat Ajax-trainer Martin Jol in Amsterdam met een groot probleem. Enkele maanden eerder was een inhaalrace met FC Twente om de landstitel net niet geslaagd. Hoewel Ajax in de laatste maanden van het seizoen bijna iedere wedstrijd won en zo ongeveer meer scoorde dan ooit tevoren, was de financieel ó zó noodzakelijke directe kwalificatie voor de Champions League niet gelukt. En - erger nog - Ajax was zelfs niet in staat gebleken een aantal van de dragende spelers van de succesploeg van 2009/'10 (de uiterst slimme Pantelic, de razendsnelle Rommedahl en de in de kleedkamer belangrijke Gabri) te behouden.

En dus hing een groot deel - of misschien wel de gehele toekomst - van de destijds zwaar in de rode cijfers staande Amsterdamse club af van de op handen zijnde kwalificatiewedstrijden voor de Champions League. Hoewel het hem niet was aan te zien, was de druk op Martin Jol destijds bijna onmenselijk groot. Fulham had hem (ook toen al) een fantastische aanbieding gedaan en de kans dat hij bij Ajax zou falen, was levensgroot aanwezig. Dat hij uiteindelijk de verblufte Londense club tóch liet weten in Amsterdam te willen blijven, had dan ook meer met loyaliteit dan met gezond verstand te maken.

De kans dat Ajax (met een eerste wedstrijd al op 28 juli, maar net twee weken na de WK-finale) tegen PAOK Saloniki een representatief team op de been zou kunnen brengen, leek nihil. Internationals als Stekelenburg en Van der Wiel waren na twee maanden WK-voetbal dringend aan vakantie toe, Demy de Zeeuw kampte nog met de gevolgen van de in de halve finale tegen Uruguay opgelopen hersenschudding, Rommedahl en Pantelic waren vertrokken en de eveneens door een WK-avontuur oververmoeide Luiz Suárez had de Europese topclubs voor het uitkiezen en kon iedere dag uit Amsterdam vertrekken.

In dat klimaat besloot Ajax dat direct handelen noodzakelijk was en dat er - om ook maar een geringe kans te hebben om te overleven - geen moment gewacht kon worden met het aantrekken van een absolute topspits. Dat Ajax toen koos voor Mounir El Hamdaoui was niet meer dan logisch. Mede dankzij het faillissement van de DSB Bank moest AZ immers af van al z'n dure spelers en daardoor werd klasbak El Hamdaoui voor het toen redelijk armlastige Ajax betaalbaar. Een jaar eerder immers had Jol van Ajax de toezegging gekregen dat hij 10 miljoen euro aan transfers mocht uitgeven. Dat bedrag werd goed besteed en kwam uiteindelijk in z'n geheel in Alkmaar terecht. De helft was voor De Zeeuw (augustus 2009), de andere helft elf maanden later voor El Hamdaoui.

Met de kennis van nu was het wellicht een teken aan de wand dat de eerste problemen al ontstonden nog voordat de Marokkaanse spits in Amsterdam ook maar één keer tegen de bal had geschopt. Zo moest hij de dubbele wedstrijd tegen PAOK aan zich voorbij laten gaan, omdat hij - na zijn medische keuring - plotseling extra financiële eisen ging stellen wegens een vermeende derving in omzet van de sportzaak van zijn broer in Rotterdam. Enkele dagen dreigde de transfer zelfs niet door te gaan, maar nadat in de thuiswedstrijd tegen PAOK duidelijk was gebleken dat Suárez (die wel scoorde) het zonder een tweede spits eenvoudig niet aankon, deed Ajax water bij de wijn en kwamen beide partijen op 30 juli alsnog een vierjarig contract (met een jaarsalaris van € 2,1 miljoen) overeen.

Wonderlijk genoeg overleefde Ajax een week later de derde kwalificatieronde (het werd 3-3 in Griekenland), zodat El Hamdaoui in de beslissende ronde tegen Dynamo Kiev zijn Champions League-debuut mocht maken. Hoewel vooraf Kiev als 'veel te sterk' werd ingeschat, verrichtte het Ajax van Jol een voetbalwonder, door eerst in de Oekraïne met 1-1 gelijk te spelen om een week later tegen Shevchenko en co het bijna als onmogelijk bestempelde karwei af te maken. Met hangen en wurgen werd het 2-1, waarbij het tweede en verlossende doelpunt een kwartier voor tijd gemaakt werd door… El Hamdaoui, die daarmee zijn gehele transferbedrag als het ware in één keer afbetaalde.

Waarom deze hele geschiedenis nog eens oprakelen?

Omdat het eens te meer laat zien hoe vergankelijk voetbalroem eigenlijk wel niet is. Op 28 augustus waren Jol, Suárez (die tegen Kiev de openingstreffer had gemaakt) en El Hamdaoui vóór die 50.000 juichende fans in de ArenA immers nog échte Ajax-helden. Mensen die het onmogelijke hadden waargemaakt. Maar toen enkele weken daarna Johan Cruijff (nadat een oververmoeid Ajax zonder de geschorsten Suárez en Vertonghen met 2-0 had verloren bij Real Madrid) aan zijn bloedige revolutie was begonnen, was het met hun status wel heel snel voorbij.

Martin Jol kreeg als eerste in de gaten dat er voor hem als Hagenaar in Amsterdam geen eer meer te behalen viel. Suárez volgde. Hij beet zich vast in een PSV-speler, voelde zich vervolgens niet gesteund door de Ajax-leiding en dwong de club akkoord te gaan met een transfer naar Liverpool. Ook voor El Hamdaoui viel het doek. De spits was - al op de tweede werkdag van Jols opvolger Frank de Boer - zó tot op het bot beledigd door het feit dat hij zijn niet meespelen tegen AC Milan eerder op de website van ELF Voetbal had gelezen, in plaats van dat hij het van de trainer zelf had gehoord, dat er direct een niet meer te lijmen breuk ontstond.

En die breuk is er nog steeds. Al drie transferperiodes lang is het El Hamdaoui niet gelukt uit Amsterdam weg te komen. Soms omdat hij de aanbiedingen niet goed genoeg vond, soms omdat Ajax niet meewerkt en soms - zoals afgelopen week bij de transfer naar Fiorentina - omdat beide partijen het verzieken. En dus zit, ondanks de steeds groter wordende achterstand op de concurrentie, de beste spits die Ajax heeft thuis in Rotterdam achter de geraniums te verpieteren. Ondertussen natuurlijk wel genietend van al dat geld dat - mocht er niets veranderen - nog tot de zomer van 2014 op zijn rekening wordt bijgeschreven.

Het is voor zowel club als speler nu al het treurigste voetbalverhaal van 2012.

Jan Hermen de Bruijn
Hoofdredacteur ELF Voetbal

• Tweeten