Door omstandigheden zag ik de wedstrijd van zaterdagavond niet in Amsterdam, maar thuis bij de SBS-buis. Dat bleek deze keer in alle opzichten een groot voordeel. Niet alleen werd mij deze keer de aanblik van 'the wave' een aantal keren bespaard, maar ook kon ik op m'n gemak het zeer vijandelijke afstandsduel bekijken, dat zich voor het oog van de TV kijkers ontspon tussen bondscoach Bert van Marwijk en diens voorganger Marco van Basten.
Slechts heel zelden wordt ik een beetje warm van op- en aanmerkingen van de zogenaamde voetbalanalisten. Maar wat er zaterdag rond de wedstrijd tegen de Bulgaren gebeurde, was regelrecht vuurwerk. Nu had SBS met Marco van Basten en Ruud Gullit - samen goed voor vier keer de titel van Europees Voetballer van het Jaar - natuurlijk wel twee kanonnen in huis gehaald. Twee échte toppers dus, die ook nog eens bereid bleken om hun nek uit te steken. Rustig en beschaafd maakten beiden "gehakt" van het beleid van bondscoach Bert van Marwijk.
Het tweetal was zeer uitgesproken in hun kritiek. Volgens Gullit bijvoorbeeld, deugt er al geruime tijd niks meer van de tijdens het WK nog zo succesvolle speelwijze van Oranje. De 'zwarte tulp' wijst daarbij op de zeer povere resultaten van dit seizoen en op de vele tegentreffers, die Nederland wedstrijd na wedstrijd moet incasseren. Volgens Gullit speelt het Nederlands elftal nu al zo lang hetzelfde spelletje, dat iedere tegenstander precies weet wat men kan verwachten en zich daar volledig op kan instellen. Het recept is simpel: terughangen, Nederland laten breien en dan toeslaan via een counter.
Ik kan daar weinig tegenin brengen, want mijn analyse is niet heel anders. Net zo goed dat ik - net als Van Basten - me dood schrok toen ik zaterdag de opstelling van Oranje onder ogen kreeg. Met twee verdedigende middenvelders (Nigel de Jong en Van Bommel) en met Van Persie en Van der Vaart op de vleugels van het aanvallende deel van het middenveld, was het al bij voorbaat duidelijk dat 'het experiment Huntelaar in de spits' zou gaan mislukken. Wat ook prompt gebeurde. Noch Van Persie, noch Van der Vaart hebben immers de discipline om het veld breed te houden. En als dan ook nog eens Wesley Sneijder in een diepe vormcrisis blijkt te zijn - op dat ene passje na - dan valt er voor een diepe spits geen enkele eer meer te behalen.
Uiteraard had Van Basten dat ook vooraf zien aankomen. Dat zei hij ook, maar voegde daar verschillende keren nog eens extra aan toe, dat hij "het idee had, dat Van Marwijk met deze opstelling alleen maar een positie had willen zoeken, bij de verschillende grote namen".
Van Basten zei het netjes, maar wat hij bedoelde was, dat Van Marwijk op dit moment blijkbaar niet de moed heeft om een keuze te maken tussen enkele van zijn wereldsterren. Of te wel: Huntelaar in de spits kan. En Van Persie in de spits is misschien nog wel beter. Maar samen opstellen - Huntelaar in de spits en Van Persie op de vleugel - kan nu net weer niet.
Al die 16 miljoen Nederlandse bondscoaches hebben dat zaterdagavond beslist gezien. Het is zo klaar als een klontje. Vandaar dat ik na afloop ook helemaal geen ene snars begreep van de reactie van Van Marwijk, die eerst verklaarde een redelijk eerste uur te hebben gezien, het vervolgens had over goede loopacties en vervolgens zei, niet te begrijpen wat Van Basten met zijn opmerking bedoelde. En - ó ja - Van Marwijk mompelde ook nog: "ze zullen het wel niet met me eens zijn".
Wel, als ik ook bij die "ze" behoor, dan heeft de Bondscoach gelijk. Het eerste uur was niet redelijk, maar erbarmelijk. En van goede loopacties was eigenlijk nooit sprake. Op een gegeven moment schreef ik het woord "spoorboekjes voetbal" op een notitievelletje, zo langzaam en zo stroperig werd er gespeeld. De bal ging bijna steeds van het ene mannetje naar het dichtstbijzijnde volgende mannetje. Die vervolgens hetzelfde deed, net zo lang totdat alle mannetjes - als een soort menselijke stationnetjes - een balcontact hadden gehad.
Eigenlijk zouden we - net als Rinus Michels dat in 1988 misschien ook wel was - blij moeten zijn met die 1-2 tegen Bulgarije. Het dieptepunt kan immers maar beter vallen VOOR een toernooi, in plaats van TIJDENS. Maar dan moeten zowel technische staf als spelers wel beseffen dat de weg die Oranje al een tijd geleden is ingeslagen, niet de weg naar succes is. Ziet men dat in, dan is die ene verpeste zaterdagavond geen verspilde tijd. Maar gezien de meeste reacties na afloop van de wedstrijd in de ArenA, heb ik daar voorlopig nog een hard hoofd in.
Jan Hermen de Bruijn
Hoofdredacteur ELF Voetbal
