Tijdens mijn actieve carrière gebruikte ik dit soort wedstrijden als een nuttige uitlooptraining. Het kwam met regelmaat voor dat ik direct na terugkeer van een Europa Cup-wedstrijd vanaf Schiphol naar het verzamelpunt racete om in de luxe touringcar te stappen, die het elftal naar de plaats van bestemming en weer een nieuwe overwinning bracht. Zo ook een avond in Schilde. Als scheidsrechter verkleedde ik mij in de spelerskleedkamer, waardoor ik inzicht kreeg wat er zich daar zoal afspeelde. Die avond was ik ook getuige van een wonderschoon doelpunt van Ronald Koeman. Vanaf eigen helft scoorde hij met een briljante lob, nadat hij juist daarvoor had opgemerkt dat die Belgische doelman wel erg vaak ver voor zijn doel stond.

Heksenkring
En ik was er getuige van Frank Rijkaards rentree. Drie jaar na zijn laatste wedstrijd kon hij deze uitnodiging niet weerstaan. Oud-profs als Ben Wijnstekers, Simon Tahamata, René en Willy van de Kerkhof, Dick Schoenaker en Henk van Leeuwen zagen Rijkaard een plastic tasje uit zijn voetbaltas halen. Twintig seconden later vielen twee voetbalschoenen, die bijna drie jaar niet waren gedragen, op de vloer. Aan de buitenkant van het leer was een dikke schimmellaag zichtbaar en de zolen leken een kweekbodem voor champignons en vliegenzwammen. Na het verwijderen van de biotoop besloot Rijkaard tot een voorzichtige warming-up. Techniek en inzicht verlies je nooit. Dat zag je gelijk. Rijkaards knieën kraakten, de enkels voelden na een kwartier stijfjes aan. Liezen en bovenbenen protesteerden hevig, maar het plezier deed alle pijntjes vergeten. Wellicht kreeg Rijkaard daar in Schilde een impuls om zich als trainer weer wat meer met voetbal bezig te gaan houden.

Rumboonbruine nachtmerries
Wat stond deze voorbereiding in contrast met die van de vaste rechtsbuiten. De bejaarde vedette had al die Italiaanse lekkernijen in de bus aan zich voorbij laten gaan (wie eet er nou ruim twee uur voor de wedstrijd?) en zich naast de chauffeur genesteld, want stel dat-ie de juiste afslag mist! In zichzelf gekeerd zat hij al uren voor de aftrap de komende wedstrijd te visualiseren. Het levende voetbalmonument had Rijkaards paddenstoelenritueel gemist. Gelukkig maar. Hij zou zich doodgeërgerd hebben. Zijn Adidas Copa Mundials werden nog dagelijks in het vet gezet. Zoals elke moest ook deze wedstrijd gewonnen worden. Daar hoorde een gedegen voorbereiding bij. Terwijl zijn teamgenoten nog aan de koffie zaten, was de oude meester -gesoigneerd van top tot teen- al op het veld te vinden. 'Davie' Endt wist dat goed te verwoorden. Tot op hoge leeftijd wilde, nee moest, Sjakie Swart -het Nederlandse antwoord op Real Madrids Francisco 'Paco' Gento- blijven schitteren.

Zijn rumboonbruine benen met het -met precisie- aangebrachte laagje massageolie waren het zichtbare bewijs. De voetballer die altijd een metertje eerder dan zijn tegenstander wilde zijn. Die tijdens het passen, dribbelen, voorzetten, de kegeltjes, het scoren en het juichen ook nog eens de hoogste vorm van elegantie wilde bereiken. En als er eens een actie niet lukte? Dan was het niet zijn schuld. Dan werd hij door zijn medespelers weer eens niet begrepen. Voor veel scheidsrechters was -en is - fluiten van wedstrijden met Swart een nachtmerrie. Dat zijn in zijn ogen nu eenmaal krotenkokers. Ook in Schilde vroeg hij zich luid en duidelijk, nadat ik een correct schouderduwtje niet bestrafte, af of ik blind was? En toen ik niet reageerde gelijk de tweede vraag achter mij aan slingerde, of ik naast blind ook nog eens doof was? 'Ontvrienden' -het 2009-woord van het jaar- wordt door Swart richting scheidsrechters al decennia in praktijk gebracht. En kon ik Swart daar op zijn eerbiedige leeftijd en dat achterafveldje ook nog eens een heropvoedingscursus gaan geven? Onmogelijk. Met die maniakale drang tot presteren en dat capricieuze gedrag richting scheidsrechter loopt Swart al rond sinds hij als baby zijn eerste Ajax-shirt kreeg aangetrokken. Soms verdenk ik hem ervan dat hij stiekem Martin Jol aanschiet over een basisplaats. Die Suarez, Kennedy en Rommedahl mogen als rechtsbuiten zijn veters toch niet vastmaken?

Kerstcadeau
Bloedfanatiek, soms cynisch tot op het bot, maar ook de emotionele familieman met een klein hartje. Met vliegangst en die als jonge dienstplichtige al in een schuttersputje dook als op 5 kilometer afstand met losse flodders werd geschoten. Een ware ambassadeur voor 'Gezond  Nederland'. Een man die laat zien dat, als je als speler jezelf goed verzorgt, je ook heel lang mee kan gaan. Afgelopen week werd -eindelijk- het boek Mister Ajax gepresenteerd. Het was verrassend dat Sjaak zelf aanwezig was. Maandagmiddag is nu eenmaal een vaste trainingsmiddag. Zijn leven staat na zijn afscheid in 1973 (na 603 officiële wedstrijden in Ajax 1 en 31 in Oranje) nog dagelijks in het teken van voetbal. Zelfs naar het vakantieadres in Riccione gaan de voetbalschoenen mee. Tijdens de ruim twee uur durende signeersessie bedankte ik Sjaak voor de uitnodiging. Ik -als ex-scheidsrechter- moest het in deze verzoenperiode maar als een vervroegd kerstcadeautje zien.
Jammer was dat Sjaak Swart zijn intens gewenste kerstcadeau dit jaar weer niet kon uitpakken. Die boekpresentatie in de ArenA, was dat geen prima moment geweest om hem tot Ajax-Erelid te benoemen? Zelfs Sjaak Swart blijft niet over een eeuwige jeugd beschikken.

Ik wens u wel prettige feestdagen toe!

Klik hier voor informatie over de auteur.

• Tweeten