Toen de film Moneyball in de herfst van 2011 in première ging, was ik net in Amerika op vakantie. Het was een gelegenheid die te mooi was om te missen en dus verwisselden mijn zoon en ik op de eerste middag dat de film draaide, het bijna sissende geluid van een hete zon in Florida voor het even hard sissende geluid van de airco in een bijna lege bioscoopzaal.
Zo'n 133 minuten lang volgde ik vervolgens ademloos het baanbrekende avontuur van Beane (gespeeld door Brad Pitt), die als manager van de honkbalclub Oakland Raiders (een soort Amerikaanse RKC Waalwijk) op basis van een nieuwe visie in 2002 liefst 20 wedstrijden op rij wist te winnen en zijn club bijna naar het Amerikaanse kampioenschap leidde. Natuurlijk, als liefhebber van voetbalcijfertjes (ik trok heel, heel lang geleden een dag per jaar in mijn zomervakantie naar Bussum om daar met de grondlegger van de Nederlandse voetbalstatistieken John Frederikstadt 'onze kruisjes' te vergelijken) vond ik in de film het werk van Peter Brand prachtig. In de film is dat een nerd-achtige econometrist die vooral op statistiek gebaseerde ideeën had hoe scouts voortaan prestaties van nieuw aan te trekken spelers zouden moeten bekijken. Brand is het enige personage uit de film die niet wilde dat zijn ware naam werd gebruikt. In werkelijkheid is Brand de in Harvard opgeleide Paul DePodesta, momenteel Vice President of player development bij de New York Mets.
In de film hebben Beane en DePodesta (Brand) fors moeten vechten tegen de weerstand van coach Art Howe, de bestaande scouts en zeker ook van de cynische pers. Pas toen de resultaten van hun nieuwe visie onweerlegbaar waren, gingen de clubs en - veel later - ook de pers overstag. Datzelfde proces is in de internationale voetballerij inmiddels al enige tijd gaande. Internationale topcoaches kunnen al lang niet meer zonder hun cijfertjes en ik persoonlijk ben er van overtuigd dat analist Max Reckers, met zijn speciaal voor de KNVB gemaakte analyses van de OPTA-cijfers op het afgelopen WK, een uiterst belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het succes van Oranje. Louis van Gaal zal de eerste zijn om dat toe te geven.
Ik zelf hoop dat de bezoeken die Billy Beane af en toe aan Alkmaar zal gaan brengen, al die traditionele voetbalmensen in Nederland de ogen zal openen. Dat zal overigens niet makkelijk zijn, want in ons land weten we het natuurlijk altijd al "beter dan de rest". Een blik op de UEFA club-ranglijst leert me echter dat onze vertrouwde manier van werken zo langzamerhand écht is uitgewerkt. Dat onze trainingsmethodes en spelsystemen niet meer van deze tijd zijn. En dat perfecte scoutingprogramma's bij clubs voortaan veel meer prioriteit zullen moeten krijgen en op basis van kwaliteit zou moeten worden gekocht in plaats van 'de goedkoopste prijs'.
Ik kan de scepsis al horen. Voelen bijna. Maar gelukkig is Billy Beane iemand die al die weerstand ruim 10 jaar geleden in dat conservatieve Amerikaanse honkbalwereldje ook allemaal heeft meegemaakt. En heeft overwonnen. Laten we hopen dat hij - via AZ - in de Eredivisie hetzelfde kan bereiken.
Jan Hermen de Bruijn
Hoofdredacteur ELF Voetbal
Bekijk hier de trailer van de film Moneyball:
