Plots zag ik het boek weer op de boekenkast staan; Rafael Ferdinand van der Vaart fenomeen. Broederlijk naast hem staat zijn geestelijk voorvader; Hendrik Johannes Cruijff fenomeen, waarop zijn biografie gedeeltelijk gebaseerd is. Wat een rotvergelijking eigenlijk voor een 21-jarige voetballer, want groter dan Cruijff word je toch niet. Het is ook niet helemaal met Van der Vaart gelopen zoals we toen allemaal hoopten. Het fenomeen dat eerst de meest populaire Godenzoon was, is nu een fenomeen dat, als we mazzel hebben, zo'n kwartier per week te zien is. Het is niet de betekenis van fenomeen die Mark van den Heuvel destijds bedoelde in zijn biografie, maar ach wat scheelt het. Ik veeg een laagje stof van het boek, gelukkig lacht Raffie me vijf jaar later nog steeds toe; Van der Vaart is nog steeds een fenomeen.
Al bladerend kom ik plots langs een opmerkelijke quote: "Het is gewoon niet reëel om van een linksmid te verwachten dat hij alle doelpunten maakt. Kijk naar Wesley Sneijder, die speelde in de beslissende kwalificatiewedstrijd tegen Schotland de meest fantastische wedstrijd uit zijn hele carrière. Ik durf hier te zeggen dat hij nooit meer zo'n wedstrijd speelt. Alles lukte, alles kwam aan en alles ging erin. Maar dan speelt hij een oefenwedstrijd tegen de Verenigde Staten en dan is het zogenaamd dramatisch. Terwijl het helemaal niet dramatisch was, het was gewoon een mindere wedstrijd. Wesley haalde het 'Schotland-niveau' niet, lees ik dan. Maar hoe kan je dat nou schrijven? Gerelateerd aan die wedstrijd, speelt hij nooit meer goed. Dat is hetzelfde als over mij zeggen: 'Die Van der Vaart maakt nooit meer zo'n mooi doelpunt als tegen Feyenoord'. Maar dat is gebeurd, dat is klaar. Nu is nu en morgen is morgen."
Het is op zijn minst een pijnlijke quote. Van der Vaart slaat weliswaar de spijker op zijn kop, maar het is wel het pijnlijke verhaal van zijn carrière tot nu toe. Hij speelde te snel te goed, hij was te snel volwassen, hij was te snel die dragende speler. In zijn tweede en derde seizoen bij de selectie van Ajax liep hij als middenvelder bijna één op één qua doelpunten, een onvoorstelbare prestatie. Natuurlijk gaan wij, domme voetbalfans en domme voetbaljournalisten, dan wat van hem verwachten. Hij was de ideale man om het Nederlandse voetbal te redden. Het zat hem alleen nooit echt mee. Als hij een paar wedstrijden goed speelde, dan raakte hij namelijk steevast geblesseerd. Keer op keer kwam hij terug en iedere keer riepen we: "Hij is minder dan voor zijn blessure". Op karakter kwam Van der Vaart echter altijd terug en na een carrière van acht seizoenen bij Ajax en HSV, kwam dan eindelijk zijn droomtransfer naar Real Madrid.
Ook in het land van zijn moeder ging Van der Vaart als een vliegende van start. Hij scoorde bij zijn debuut en in zijn derde wedstrijd leidde hij Real Madrid met een hattrick, waaronder een schitterende hakbal, met 7-1 langs Sporting Gijón. De supporters sloten hem meteen in de armen, maar het klassieke probleem diende zich aan. Van der Vaart haalde nooit meer het niveau van zijn fenomenale pot tegen Sporting en toen de vorm van Real Madrid tegenviel, kreeg Van der Vaart de zwarte piet. Het leed stapelde zich op en toen zich thuis ook nog vreselijke problemen voordeden, was het probleem niet meer te overzien. Een mens zou onder minder leed kunnen bezwijken.
Van der Vaart bezwijkt echter nooit. Als hij weg moet bij Real Madrid, omdat er enkele grote aankopen gedaan moesten worden, maakt hij zich niet druk; Sylvie is veel belangrijker. Als ze hem proberen weg te pesten door hem geen rugnummer te geven, dan heeft hij daar totaal geen boodschap aan. Als hij vervolgens toch moet blijven, dan doet hij dat omdat zijn vrouw in Madrid behandeld wordt. Juist die Van der Vaart is niet te beroerd om die thuissituatie in de steek te laten, om als 71-voudig (!) international gewoon naar Australië af te reizen voor zijn 72e interland, nota bene als vervanger van Ibrahim Afellay! We horen hem ook niet klagen als hij vervolgens slechts 26 minuten mee mag doen. Ondertussen zat één van zijn ploeggenoten met een hersenschudding te twitteren bij een concert.
Rafael van der Vaart vecht wel voor de kansen die hij krijgt, hij is een echte strijder. Niet zeuren, maar voetballen is het motto. Daarnaast is hij ook nog steeds een fenomenale voetballer. Een jongen die met één dieptepass, één voorzet, één schot of één magistrale actie de wedstrijd kan beslissen. Een voetballer met een fenomenaal linkerbeen, een ongelofelijke werklust en een fantastisch spelinzicht. Ook fysiek heeft hij al meerdere malen aangetoond makkelijk met de top mee te kunnen en zelfs op een controlerende positie kan hij goed uit de voeten. Het enige wat Van der Vaart nodig heeft om zijn carrière dat laatste zetje te geven, is een klein beetje geluk. De druk moet wat van zijn schouders, hij moet de rust in zijn hoofd hebben en geen blessures krijgen. Dan is Van der Vaart voor iedere verdedigende middenvelder een nachtmerrie. Ergens heb ik het gevoel dat Van der Vaart, juist nu zijn situatie zo uitzichtloos is, eindelijk weer als vanouds kan gaan presteren. Tussen de vermoeide supersterren kan hij wel eens onze ster gaan worden in Zuid-Afrika, al was het alleen maar omdat ik het hem zo gun. Van der Vaart is namelijk nog steeds een fenomeen op voetbalschoenen.
