Drie of vier jaar geleden had Miano van den Bos waarschijnlijk zijn wenkbrauwen opgetrokken als iemand hem had verteld dat hij in Litouwen zou spelen. Zijn carrière leek toen een heel andere richting op te gaan. Toch belandde de Eindhovenaar uiteindelijk in Panevezys, in een competitie waar basketbal groter is dan voetbal en waar de winters genadeloos zijn. “Dat is het mooie aan voetbal”, zegt hij nu nuchter. “Je weet nooit hoe het loopt. Er komen kansen voorbij en soms moet je die gewoon pakken. Ik ben blij dat ik dat heb gedaan.”
De stap naar Litouwen kwam niet voort uit een jeugddroom. In de zomer had hij meerdere opties, maar één voor één vielen ze weg. Deze mogelijkheid bleef staan. “Ik wist niet zo goed wat ik ervan moest denken en was niet meteen enthousiast. Uiteindelijk moet je eerlijk zijn: je wilt spelen, je wilt vooruit. Dan pak je zo’n kans.” Inmiddels kan hij concluderen dat het avontuur hem verder heeft gebracht dan hij vooraf dacht.
Omstandigheden
In Litouwen is voetbal niet automatisch de nummer één sport. Die plek is gereserveerd voor basketbal. Toch merkt Van den Bos dat zijn club ambitie heeft. Er wordt geïnvesteerd in professionaliteit, zichtbaarheid en infrastructuur. De topploegen beschikken over indoorfaciliteiten voor de wintermaanden en willen zich nadrukkelijk meten in Europa. “De club doet mee in de top van de competitie en wil stappen zetten. Dat voel je. Alleen merk je ook dat het hier minder leeft dan in Nederland. Ik speel het liefst in volle stadions. Dat geeft energie. Hier is dat minder en dat is soms jammer. Maar als je goed presteert, kun je wel weer een volgende stap maken.”
De omstandigheden verschillen sowieso flink van wat hij gewend was. Temperaturen van min achttien overdag en richting de min dertig in de avond zijn in Litouwen geen uitzondering. Trainen en spelen in die kou is niet ideaal voor het lichaam, dus wijkt de competitie in de winter uit naar een dome. “Dat is echt een andere ervaring. Binnen voetballen, wedstrijden spelen zonder wind of sneeuw; het voelt anders dan buiten op natuurgras. Maar het hoort hier bij het leven.”
Cultuurshock
Niet alleen het klimaat vroeg aanpassing. Ook de cultuur bleek anders dan verwacht. Van den Bos, opgegroeid in Eindhoven, is gewend aan een open en directe omgeving. In Litouwen zijn mensen gereserveerder. “De Brabantse gezelligheid die ik van huis uit ken, vind je hier minder snel terug. Mensen zijn wat introverter. Dat maakt het soms lastiger om echt contact te maken.” Daarbij komt dat Engels niet overal vanzelfsprekend is. Vooral de oudere generatie schakelt snel over op Russisch wanneer ze merken dat je geen Litouws spreekt. “Dan sta je soms met Google Translate of moet je dingen uitleggen met handen en voeten. Dat maakt het dagelijks leven soms ingewikkeld en ook wel eens eenzaam.”
Die eenzaamheid is misschien wel de grootste uitdaging geweest. Ver van familie en vrienden kom je erachter dat je het uiteindelijk zelf moet doen. “Ik kan goed alleen zijn, maar je merkt wel dat je er hier echt zelf doorheen moet. Natuurlijk heb je teamgenoten, maar die vullen niet alles in. Dan bel ik mijn familie of vrienden, of ik ga even gamen om mijn gedachten te verzetten. Je leert jezelf beter kennen in zo’n periode.” Tegelijkertijd ziet hij het als een leerschool. De mentale weerbaarheid die hij hier opbouwt, neemt hij zijn hele carrière mee.
Ook op het veld vroeg het spel aanpassing. In Litouwen is het voetbal over het algemeen fysieker en directer dan hij gewend was. “Sommige ploegen laten het aankomen op kracht en duels. Dat past minder bij mij. Ik hou van balbezit en verzorgd voetbal.” Dat hij onder een Duitse trainer werkt die westelijke ideeën hanteert, helpt hem. “Hij houdt van voetballen en wil dat ook terugzien in ons spel. Dat is gunstig voor mij.”
Tanzania
Zijn carrière kende eerder al bijzondere hoofdstukken. Een paar jaar geleden werd hij geselecteerd voor het nationale elftal van Tanzania en maakte hij een Afrika Cup van dichtbij mee. Hoewel hij geen minuten maakte, noemt hij het een waardevolle ervaring. “Je ziet hoe het er in de top aan toegaat. Dat neem je altijd mee.” Met eerdere periodes in Spanje en Zweden mag hij zichzelf inmiddels gerust een wereldreiziger noemen, al blijft één plek speciaal. “Eindhoven voelt als thuis. Daar ligt mijn basis.”
Juist Litouwen heeft hem misschien nog wel het meest verrast van alle landen waar hij woonde. In Spanje werd hij warm ontvangen en Zweden voelde in veel opzichten vertrouwd. Hier wordt het leven anders beleefd. “Soms zijn mensen wat afstandelijker of directer dan je verwacht. Misschien komt dat ook doordat wij de taal niet spreken. In grotere steden als Vilnius en Kaunas merk je dat het internationaler is; daar kun je gewoon Engels praten en is er meer leven. Als we vrij zijn, ga ik daar wel eens heen om even een andere sfeer te proeven.”
Ondanks de uitdagingen kijkt Van den Bos vooruit met dezelfde overtuiging die hem hier bracht. Opgeven is geen optie. “Ik hou van voetbal en heb er mijn leven van kunnen maken. Dan blijf je gaan. Als je hier een goed seizoen draait, kan het snel gaan en kun je weer een stap omhoog zetten. Dat is ook mijn doel.”
Het avontuur in Litouwen is misschien niet het pad dat hij jaren geleden voor zich zag, maar het is wel het pad dat hem vormt. En juist daarin schuilt de charme van de voetballer die zijn grenzen verlegt: niet weten waar je uitkomt, maar wel zeker weten dat je blijft streven naar het hoogst haalbare.
