Op dit moment voert PSV overtuigend de Eredivisie aan, met een ruime voorsprong op de concurrentie. Feyenoord volgt op afstand, terwijl clubs als NEC en FC Twente knap meedraaien in de subtop. Ajax, traditioneel een titelkandidaat, bungelt daar nét onder. Het is een stand die vooral iets zegt over resultaten: wie pakt punten, stijgt. Maar als we diezelfde competitie bekijken door de bril van de Opta Power Rankings, verandert het perspectief.
Volgens die datagedreven ranking, waarin teams wereldwijd worden beoordeeld op basis van sterkte, zou de Eredivisie er namelijk zo uitzien:
Alternatieve Eredivisiestand (op basis van Opta Power Rankings):
PSV – 88.5
Feyenoord – 82.1
Ajax – 81.9
Twente – 81.7
AZ – 81.2
NEC – 80.7
Utrecht – 79.9
Heerenveen – 77.8
Groningen – 76.6
Sparta Rotterdam – 76.5
Go Ahead Eagles – 76.1
PEC Zwolle – 74.6
Fortuna Sittard – 74.0
Telstar – 72.9
Volendam – 72.3
Excelsior – 71.9
Heracles – 71.3
NAC Breda – 70.8
Het verschil met de huidige stand zit niet zozeer in de koppositie: PSV blijft de duidelijke nummer één, maar vooral daarachter. Waar NEC in de echte competitie knap derde staat, zakt het in deze alternatieve ranglijst naar plek zes. Dat suggereert dat de prestaties van de Nijmegenaren boven verwachting zijn, afgezet tegen de onderliggende kwaliteit.
Aan de andere kant klimt Ajax juist omhoog. In de Eredivisie staan de Amsterdammers vijfde, maar op basis van kwaliteit worden ze nog altijd als een top-drie ploeg gezien. Hetzelfde geldt in mindere mate voor AZ, dat in de Power Rankings steviger in de top vijf staat dan in de huidige stand.
Dit soort verschillen komen voort uit hoe de Opta Power Rankings werken. In plaats van punten te tellen, gebruikt Opta een Elo-model dat rekening houdt met de sterkte van tegenstanders en de context van wedstrijden. Een overwinning op een sterk team weegt zwaarder dan een zege op een laagvlieger, terwijl een nederlaag tegen een zwakke tegenstander juist extra zwaar wordt bestraft. Ook speelt vorm een rol: recente resultaten tellen zwaarder mee dan oudere prestaties.
Daar komt bij dat de ranking wereldwijd is opgebouwd. Eredivisieclubs worden dus niet alleen met elkaar vergeleken, maar indirect ook met teams uit andere competities. Europese prestaties en het algemene niveau van de league spelen daarin een belangrijke rol. Daardoor ontstaat een breder beeld van kwaliteit dan alleen de nationale ranglijst kan bieden.
De vergelijking tussen beide standen laat uiteindelijk vooral zien hoe dun de lijn is tussen resultaat en niveau. NEC presteert momenteel maximaal, terwijl Ajax en AZ volgens de data misschien juist onder hun niveau presteren. De ranglijst beloont wat er is gebeurd; de Power Rankings proberen te voorspellen wat er zou moeten gebeuren.
En precies daar zit de aantrekkingskracht van deze alternatieve Eredivisie: het is geen vervanging van de werkelijkheid, maar een spiegel ervan. Eén die laat zien dat de beste ploeg niet altijd degene is met de meeste punten – maar degene die, over alles gemeten, het sterkst is.
