Op het moment dat Mendieta met 48 miljoen euro als de op zes na duurste speler ter wereld de boeken in gaat, heeft hij een reputatie opgebouwd om U tegen te zeggen. Wereldwijd wordt hij gezien als het brein achter Valencia's aanval op de eeuwige Spaanse grootmachten Real Madrid en FC Barcelona. Niet de Koninklijke of de Blaugrana's schitteren in de Champions League-finale van 2001, maar Los Che. De eindstrijd tegen Bayern München in San Siro moet de ultieme bekroning worden op een uniek tijdperk, dat eerder al de Intertotocup, de Copa del Rey en de Supercopa de Espana naar de Sinaasappelstad bracht. Bovendien is het tijd voor revanche op de verloren kampioenenbalfinale van twaalf maanden eerder, waarin uitgerekend het gehate Real te sterk was (3-1).
Tranendal
Aan Mendieta ligt het die avond in Milaan niet. Hij heerst en verdeelt als vanouds op het middenrif en zorgt vanaf de strafschopstip voor een snelle 1-0 voorsprong. Omdat ook de Duitsers een elfmetertrap toegewezen krijgen door de Nederlandse arbiter Dick Jol, draait de apotheose uit op verlenging én een zenuwslopende penaltyreeks. Daarin heeft Mendieta weer alle spanning onder controle, maar omdat hetzelfde niet gezegd kan worden van zijn ploegmaats Zlatko Zahovic, Amedeo Carboni en Mauricio Pellegrino beleeft Valencia voor de tweede opeenvolgende keer een tranendal.
Geobsedeerd door de cup met de grote oren zwicht de Spaanse international voor het aanbod van voedselketenmiljonair Cragnotti. Die heeft Lazio met topaankopen als Pavel Nedved, Marcelo Salas, Christian Vieri en Juan Sebastian Veron naar twee Serie A-titels en de Europacup II geleid en aast nu op CL-succes. Wat Mendieta dan nog niet weet, is dat Cragnotti's investeringen gepaard zijn gegaan met frauduleuze financieringen en valse verklaringen. Het stort zijn bedrijf Cirio in de afgrond en luidt het einde van zijn presidentschap van Lazio in. De club zakt diep in het moeras en het lukt ook Mendieta niet om aan de poel van ellende te ontkomen. Een mislukt WK van 2002 in Japan en Zuid-Korea met Spanje en een tegenvallend huurverblijf bij FC Barcelona volgen, waardoor zijn topstatus in nog geen twee jaar tijd totaal vervliegt.
Smog
Zo kan het gebeuren dat de beste middenvelder van de Champions League-seizoenen 1999-2000 en 2000-2001 zich in de zomer van 2003 doodongelukkig terugvindt in de smog van het Engelse fabrieksstadje Middlesbrough. Aanvankelijk trekt Mendieta de neergaande lijn aan de Riverside moeiteloos door. Maar als hij gedurende het seizoen zijn huidige vrouw Helen tegen het lijf loopt, verandert alles als donderslag bij heldere hemel. De Spanjaard hervindt zichzelf en stuwt Boro nog verder op in de vaart der Premier League-volken. Met de League Cup bezorgt hij de club uit Noord-Oost Engeland zelfs de eerste prijs uit de clubgeschiedenis en dus Europees voetbal.
Het is de opmaat naar de UEFA Cup-finale van 2006 in Eindhoven tegen Sevilla. Iedereen hoopt dan voor Mendieta dat driemaal scheepsrecht is, maar zijn landgenoten kennen geen mededogen en drogen het team van Steve McClaren met 0-4 af. De coach verzilvert het succes en wordt bondscoach van Engeland. Mendieta's medespeler Gareth Southgate volgt hem op en al snel blijkt dat de rookie een enorme bedreiging ziet in de ervaring van de man waar het bij The Smoggies allemaal om draait.
Verziekt
Mendieta wordt stelselmatig genegeerd en door het gebrek aan spelritme vervalt hij van de ene in de andere blessure. De bom barst als Mendieta op Boxing Day 2006 gekleineerd wordt met een wissel in de rust bij Everton. Alle frustraties over de drie verloren Europese finales en de pogingen tot het ruineren van zijn carrière komen er in de kleedkamer van Goodison Park uit. De relatie trainer/speler raakt zo verziekt dat Mendieta het na dat seizoen op 34-jarige leeftijd voor gezien houdt, de geschiedenisboeken een ultieme net niet-voetballer rijker makend.
